Świadomość radiologii interwencyjnej wśród lekarzy kierujących: co pokazuje analiza platformy X

Nowe badanie infodemiologiczne pokazuje, że wiedza o zabiegach IR rozkłada się bardzo nierówno między specjalnościami, a dezinformacja zdobywa nieproporcjonalnie duży zasięg

Radiologia interwencyjna od lat mierzy się z tym samym problemem: skuteczność kliniczna zabiegu nie przekłada się automatycznie na liczbę skierowań. Pacjentka z mięśniakami macicy trafia najpierw do ginekologa, pacjent z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego do urologa, a chory z guzem wątroby do onkologa lub hepatologa. Jeśli ci lekarze nie znają możliwości, jakie daje IR, pacjent nigdy nie usłyszy o alternatywie dla operacji. Zespół Satyi Morar i Miny Makary (Case Western Reserve University oraz Ohio State University) postanowił sprawdzić, jak ten problem wygląda w przestrzeni mediów społecznościowych, konkretnie na platformie X (dawny Twitter). Wyniki, opublikowane w czerwcu 2026 roku w Current Problems in Diagnostic Radiology, potwierdzają wiele wcześniejszych obaw środowiska IR, ale pokazują też konkretne i zaskakujące różnice między poszczególnymi procedurami.

Jak zaprojektowano badanie

Autorzy przeanalizowali publiczne, anglojęzyczne posty z okresu od stycznia 2024 do grudnia 2025 roku, dotyczące pięciu głównych procedur IR: embolizacji tętnic macicznych (UFE), embolizacji tętnic gruczołu krokowego (PAE), radioembolizacji itru-90 (Y90), chemoembolizacji przeztętniczej (TACE) oraz embolizacji tętnicy żołądkowej (GAE). Zamiast prostych hashtagów zastosowano długie zapytania tekstowe, ponieważ pilotażowy przegląd danych pokazał, że skróty takie jak #UFE czy #GAE generują ogromną ilość szumu niezwiązanego z medycyną (o czym więcej za chwilę). Po usunięciu duplikatów, powtórzeń bez komentarza, kont autorstwa samych lekarzy IR oraz kont marketingowych, ostateczny korpus analizy liczył około 5220 postów. Każdy wpis oceniano pod kątem sentymentu, poziomu świadomości, tematyki i specjalizacji autora, częściowo z pomocą modelu językowego, a częściowo w ramach ręcznej walidacji.

PAE i Y90/TACE dominują dyskusję, UFE pozostaje niszowe

Największy skorygowany wolumen postów dotyczył PAE (około 4387) oraz Y90/TACE (około 4458). UFE, mimo że jest procedurą o ugruntowanej pozycji klinicznej, wygenerowało zaledwie około 466 postów po korekcie. Najbardziej zaskakujący wynik dotyczy GAE: surowa liczba postów sięgnęła aż 13853, ale po ręcznym przeglądzie próby okazało się, że tylko około 12 procent z nich faktycznie dotyczyło embolizacji tętnicy żołądkowej. Reszta to szum wynikający z niemedycznych zastosowań tego skrótu. Po korekcie na temat pozostało jedynie około 1662 postów. To ważna lekcja metodologiczna dla każdego, kto planuje monitorować dyskusję o IR w mediach społecznościowych: skróty bez kontekstu potrafią kompletnie zafałszować obraz.

Ginekolodzy nieobecni w dyskusji o UFE

Najbardziej niepokojącym wynikiem całego badania jest to, że w długoformatowym korpusie dotyczącym UFE nie znaleziono ani jednego zweryfikowanego konta indywidualnego lekarza ginekologa położnika. Dyskusję o embolizacji mięśniaków napędzały głównie pacjentki, organizacje pacjenckie, ośrodki akademickie i media medyczne, a nie specjaliści, którzy jako pierwsi oceniają kobiety z objawowymi mięśniakami. Autorzy przywołują wcześniejsze dane ankietowe, według których ponad 70 procent pacjentek wybierających operację zamiast IR robiło to częściowo z powodu braku świadomości o istnieniu tej opcji.

PAE łączy urologię i radioterapię onkologiczną

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja PAE. Konta urologiczne regularnie prowadziły dyskusje edukacyjne i praktyczne dotyczące PAE w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Jeszcze ciekawszym odkryciem jest rola radioterapii onkologicznej: część postów o najwyższym zasięgu w całym korpusie pochodziła od kont radioonkologicznych opisujących kierowanie pacjentów na PAE przed stereotaktyczną radioterapią gruczołu krokowego (SBRT). Sugeruje to istnienie nowej, dotąd słabo opisanej ścieżki skierowań, niezwiązanej wyłącznie z klasycznym modelem leczenia BPH. Analiza czasowa potwierdziła ten wzorzec: wyraźny wzrost dyskusji o PAE wśród lekarzy spoza IR pojawił się wokół dorocznego zjazdu ASTRO, podczas gdy doroczny zjazd SIR nie wygenerował porównywalnego echa poza środowiskiem IR.

Onkolodzy świadomi, ale ograniczeni barierami dostępu

Konta onkologii medycznej i chirurgicznej były głównym źródłem dyskusji o Y90 i TACE spoza IR. Dominowały tam wątki naukowe (omówienia badań, doniesień konferencyjnych) oraz tematy związane z barierami dostępu, w tym odmowami refundacji i sekwencjonowaniem leczenia raka wątrobowokomórkowego oraz przerzutów do wątroby. Innymi słowy, ci lekarze wiedzą, że te procedury istnieją, problem leży gdzie indziej: w systemie płatności i organizacji leczenia.

Skierowania rzadkie, ale skuteczne; dezinformacja rzadka, ale głośna

Posty jednoznacznie deklarujące zamiar skierowania pacjenta na zabieg IR stanowiły zaledwie 8,1 procent całego korpusu (około 418 postów), ale generowały istotnie statystycznie wyższe zaangażowanie niż standardowe posty edukacyjne (test Kruskala-Wallisa, p < 0,05). Większość z nich dotyczyła PAE i pochodziła od urologów oraz radioonkologów. Dla UFE takie posty były rzadkością i praktycznie nie występowały wśród kont ginekologiczno-położniczych.

Dezinformacja stanowiła około 7 procent postów (365), ale osiągnęła nieproporcjonalnie duży zasięg. Post z najwyższą liczbą wyświetleń w całym korpusie zawierał treści zakwalifikowane jako dezinformacja i przewyższał zasięgiem najpopularniejszy post deklarujący skierowanie na zabieg o czynnik około 1,67. To potwierdza obserwację znaną z innych obszarów medycyny: treści nieprawdziwe lub sensacyjne rozchodzą się w mediach społecznościowych szybciej niż treści rzetelne.

Co to oznacza dla polskiej radiologii interwencyjnej

Badanie dotyczy amerykańskiej platformy X i anglojęzycznych kont, więc nie należy go wprost przekładać na polski rynek: u nas dominują inne kanały komunikacji zawodowej, między innymi Facebook i grupy branżowe. Mechanizm, który opisują autorzy, wydaje się jednak uniwersalny: świadomość o zabiegach IR wśród lekarzy kierujących nie pojawia się sama z siebie, tylko tam, gdzie IR aktywnie wchodzi w przestrzeń komunikacyjną innych specjalności. Jeśli treści o radiologii interwencyjnej krążą wyłącznie w gronie samych radiologów interwencyjnych i elektroradiologów, ich wpływ na realne wzorce skierowań pozostaje ograniczony.

Płynie z tego konkretny wniosek dla środowiska: warto myśleć nie tylko o edukacji wewnątrz IR, ale też o dotarciu do ginekologów, urologów i onkologów, na przykład poprzez treści dostosowane do ich języka i kontekstu klinicznego, publikowane tam, gdzie oni faktycznie są obecni. Drugi wniosek dotyczy czujności: skoro dezinformacja potrafi zdobyć kilkukrotnie większy zasięg niż rzetelna treść edukacyjna, monitorowanie i szybkie reagowanie na nieprawdziwe informacje o zabiegach IR powinno być stałym elementem strategii komunikacyjnej, a nie działaniem doraźnym.

Podsumowanie

Autorzy podkreślają, że sama skuteczność kliniczna zabiegu nie wystarczy, aby trafił on do rutynowej praktyki. UFE pozostaje niedostrzegane przez ginekologię i położnictwo mimo dojrzałej pozycji klinicznej, PAE zyskuje sojuszników w urologii i radioterapii onkologicznej, a Y90 i TACE napotykają bardziej na bariery systemowe niż na brak świadomości. Wspólnym mianownikiem jest to, że świadomość kliniczna i widoczność w mediach społecznościowych to dwie różne rzeczy, a rozdźwięk między nimi ma realne konsekwencje dla pacjentów.

---

Źródło: Morar SK, Makary MS. Awareness, discussion, and understanding of interventional radiology procedures among non-interventional radiology medical providers on X: A social media infodemiology study. Current Problems in Diagnostic Radiology. 2026;55:710-714. doi:10.1067/j.cpradiol.2026.06.004