O-RADS
O-RADS (Ovarian-Adnexal Reporting and Data System) to ustandaryzowany system klasyfikacji i oceny wyników badań obrazowych (ultrasonografii oraz rezonansu magnetycznego) zmian w jajnikach i przydatkach. Umożliwia przypisanie wykrytych guzków do numerycznej skali ryzyka złośliwości (od 0 do 5), co pozwala na ujednolicenie opisów lekarskich oraz wybór odpowiedniego postępowania diagnostyczno-leczniczego.
O-RADS (Ovarian-Adnexal Reporting and Data System) to opracowany i utrzymywany przez ACR (American College of Radiology) system przeznaczony do opisywania zmian w jajnikach i przydatkach oraz przypisywania im prawdopodobieństwa złośliwości. Dzięki temu opisy badań są spójne, a dalsze postępowanie jest dostosowane do poziomu ryzyka.
System składa się z dwóch niezależnych ścieżek:
Ścieżki ultrasonograficznej (USG) — zazwyczaj będącej badaniem pierwszego rzutu, zoptymalizowanej pod kątem wysokie czułości,
Ścieżki rezonansu magnetycznego (MRI) — stosowanej zazwyczaj do rozstrzygania wątpliwości przy zmianach niejednoznacznych w badaniu USG (zwiększającej swoistość).
Każda ścieżka łączy ustandaryzowany leksykon deskryptorów obrazowych z numeryczną kategorią ryzyka i wytycznymi dotyczącymi dalszego postępowania. Ścieżki różnią się sposobem wersjonowania - ultrasonograficzna posiada wyraźne oznaczenia rocznikowe, podczas gdy ścieżka MRI opiera się na kluczowych publikacjach z lat 2021–2022, a nie na rocznym numerze wersji.
Struktura systemu
Obie ścieżki O-RADS umieszczają wykrytą zmianę na drabinie ryzyka:
Ścieżka USG wykorzystuje kategorie od 0 (ocena niepełna) i 1 (stan prawidłowy / fizjologiczny) do 5 (wysokie prawdopodobieństwo złośliwości), przy czym kategorie pośrednie obejmują zakres od zmian niemal na pewno łagodnych do umiarkowanego ryzyka.
Ścieżka MRI wykorzystuje analogiczny schemat 0–5, w którym wyższe numery odzwierciedlają stopniowo rosnące prawdopodobieństwo złośliwości, oparte głównie na obecności wzmacniającej tkanki litej.
Każda kategoria wiąże się z sugerowanym kierunkiem postępowania. Dokładne definicje deskryptorów, progi kategorii i zalecenia dotyczące postępowania znajdują się w oficjalnych dokumentach ACR O-RADS.
Kategorie O-RADS
O-RADS 0 — Ocena niepełna / badanie niediagnostyczne (Incomplete / non-diagnostic study)
O-RADS 1 — Obraz prawidłowy lub zmiana fizjologiczna (Normal-appearing or physiologic finding) — np. spodziewany pęcherzyk lub ciałko żółte.
O-RADS 2 — Zmiana niemal na pewno łagodna (Almost certainly benign) — bardzo niskie ryzyko złośliwości (<1%).
O-RADS 3 — Niskie ryzyko złośliwości (Low risk of malignancy)
O-RADS 4 — Umiarkowane (pośrednie) ryzyko złośliwości (Intermediate risk of malignancy) — zakres, w którym niuanse postępowania klinicznego oraz doświadczenie oceniającego mają największe znaczenie.
O-RADS 5 — Wysokie ryzyko złośliwości (High risk of malignancy)